Alifatski spojevi

Alifatski spojevi (grč. ἄλεıφαρ: mast, genitiv ἀλείφατος) su lančasti, aciklički organski spojevi koji sadrže ugljikove atome povezane u obliku otvorena lanca (na primjer alkani, alifatski alkoholi, aldehidi i kiseline, masti i masna ulja). Najjednostavniji alifatski spojevi su zasićeni ugljikovodici, alkani (parafini), u kojima su ugljikovi atomi međusobno vezani samo jednostrukim kemijskim vezama. U jednostavnim strukturnim formulama alifatskih spojeva ugljikovi se atomi prikazuju poredani u pravcu. Međutim, zbog tetraedarske usmjerenosti ugljikovih veza, lanci čine izlomljeni niz, a veze između atoma tvore kut od 109,5°. Druga velika skupina alifatskih spojeva nezasićeni su ugljikovodici koji sadrže dvostruke, odnosno trostruke veze između ugljikovih atoma, kao što su alkeni (etileni), odnosno alkini (acetileni). [1]

Aciklički alifatski spoj (butan).
Ciklički (nearomatski) alifatski spoj (ciklobutan).

PrimjeriUredi

Kemijska formula Naziv Strukturna formula Kemijska pripadnost
CH4 Metan   Alkani
C2H2 Etin ili acetilen   Alkini
C2H4 Eten   Alkeni
C2H6 Etan   Alkani
C3H4 Propin   Alkini
C3H6 Propen   Alkeni
C3H8 Propan   Alkani
C4H6 1,2-butadien   Dieni
C4H6 1-etilacetilen   Alkini
C4H8 1-buten   Alkeni
C4H10 Butan   Alkani
C6H10 Cikloheksen   Cikloalkeni
C5H12 Pentan   Alkani
C7H14 Cikloheptan   Cikloalkani
C7H14 Metilcikloheksan   Cikloheksani
C8H8 Kuban   Oktani
C9H20 Nonan   Alkani
C10H12 Diciklopentadien   Dieni, cikloalkeni
C10H16 Felandren    Terpeni, dieni cikloalkeni
C10H16 Terpinen   Terpeni, cikloalkeni, dieni
C10H16 Limonen    Terpeni, dieni, cikloalkeni
C11H24 Undekan   Alkani
C30H50 Skvalen   Terpeni, polieni
C2nH4n Polietilen   Alkani

IzvoriUredi

  1. alifatski spojevi, [1] "Hrvatska enciklopedija", mrežno izdanje, Leksikografski zavod Miroslav Krleža, www.enciklopedija.hr, pristupljeno 6. 8. 2020.