Razlika između inačica stranice »Žanr-scena«

Dodana 3.103 bajta ,  prije 11 godina
bez sažetka
(Nova stranica: mini|lijevo|300 px|<center>[[Pieter Brueghel stariji, ''Seoski ples'', oko. 1568., ulje na drvu, 114 × 164 cm, Beč.<center>]] '''Žanr...)
 
[[Datoteka:Pieter Bruegel d. Ä. 014.jpg|mini|lijevo|300 px|<center>[[Pieter Brueghel stariji]], ''Seoski ples'', oko. 1568., ulje na drvu, 114 × 164 cm, [[Beč]].<center>]]
'''Žanr-scena''' ili '''genre''' ([[francuski]] za "rod, vrsta, način" preko [[latinski|latinskog]] ''genus'') je [[likovni motiv]]; tema iz svakidašnjeg života, najčešće likovi u [[interijer]]u. Najčešći su prikazi tržnica, intimnost domaćinstava, interijera, zabava i uličnih događaja. Oni su najčešće [[Realizam|realistični]], ali i imaginarni i često [[Romantizam|romantizirani]].
 
Dakle, tema žanr-scena je čovjek u spontanim i nenamještenim životnim manifestacijama koje daju umjetni dah istinite i prisne slike života. U širem smislu genre obuhvaća i sve ono što sačinjava dio čovjekove okoline, a s obzirom na tematiku razlikujemo: ''seoski, gradski, dvorski'', a ''mitološki i religijski'' svrstavamo u [[vjerski motivi|vjerske motive]].
 
U pojedinim razdobljima razvijaju se osobiti tipovi žanr-scena, tako je u [[Holandska umjetnost|holandskom slikarstvu]] 16. stoljeća čest seoski motiv, u 17. stoljeću tip vojničkog genrea, u 18. st. prevladava galantni genre, a u 19. se uz mnoge ostale javlja i tip [[enigma]]tskoga genrea.
 
Karakteristična "običnost" prizora ipak redovito sadrži diskretnu poantu u smislu [[Drama|dramatike]], [[satirasatire]], [[didaktika|didaktike]], romatičnom ili sentimentalnom. Radovi J. Steena, [[Honore Daumier|H. Daumiera]] i Th. Rowladson pretežno su satirični, [[William Hogarth|W. Hogartha]] moralizatorski, a [[Fragonard|J.-H. Fragonarda]] i [[Jean Fracois Millet|J.-F. Milleta]] sentimentalni ili romantični.
 
==Povijest i razvoj==
 
Pojava žanr-scena, ali opadanje interesa za žanr-scene, ovise o općim društveno-psihološkim faktorima koji određuju karakter određenog umjetničkog razdoblja. U onima u kojim prevladavaju idealizacija oblika i sloboda mašte (antika, Bizant, gotika, renesansa), genre je obično smatran manje vrijednom umjetničkom vrstom. Dok se u onim razdobljima u povijesti umjetnosti, koja su težila realističkom oblikovanju (Egipat, Helenizam, gotički rukopisi, barok, itd.) javlja težnja čistog žanr-slikarstva.
 
Prve žanr-scene se javljaju u svezi s ostvarenjima koja nemaju reprezentativni karakter. Takve su npr. zidne slike u egipatskim, etruščanskim ili kretskim grobnicama koje prikazuju poljske radove, lov, ribbolov, ples, gradnju, toalete i dr., ili srednjovjekovni iluminirani rukopisi). Tu umjetnik nije bio obvezatan poštivati stroga ikonografska pravila, što je sikama davalo svježinu i draž neposrednog opažanja života.
 
Najbrojniji primjeri žanr-scena u helenističko-rimskoj umjetnosti su sačuvani u Pompejipompejanskim freskama i mozaicima (pa čak i mitološki događaji prikazani kao zbivanja iz realnoga života).
U ranoj renesansi kršćanski prizori su često smješteni u pejzaž s vedutom grada u pozadini, dok visoka renesansa njeguje religiozni genre s preciznim opsom scenarija i kostima svoga vremena, a često i portretima suvremenika koji prisustvuju događaju (B. Gonzzoli, Domenico Ghirlandaio, Vitorre carpaccio, Paolo Veronese). Njzačajniji predstavnici žanr-scena u Njemačkoj je Albrecht Dürer, a u Francuskoj Jean Fouquet.
 
U Holaniji i Flandriji se u 16. i 17. stoljeću žanr-slikarstvo javlja kao dominantna vrsta koja doseže visoku umjetničku razinu. Predstavnici su: Peter Brueghel, J. Jordaens, Jan Vermeer, Peter de Hooch, Peter Aertsen, Rembrandt i J. Steen.
 
Kraj žanr slikarstva u ovom smislu označit će pojava impresionizma, prvog modernog pravca u likovnoj umjetnosti.
 
==Vanjske poveznice==
{{commonscat|Genre painting}}