Muški spolni sustav

Muški spolni sustav je sustav organa koji je smješten u zdjelici i izvan nje, a služi za razmnožavanje. Muški spolni sustav čine sljedeći organi:

Organi muškog spolnog sustava

Sjemenici, pasjemenici, sjemenovodi, sjemenski mjehurići, mlaznični vodovi i bulbouretralne žlijezde su parni organi. Dijelovi spolnog sustava su i mokraćna cijev (koja je i dio mokraćnog sustava) i mošnja (broj 18 na slici).

RazvojUredi

Razvoj spolnih organa u čovjeka ovisi o nasljednoj osnovi. Spolni kromosomi određuju spol zametka. Ženski zametak ima kariotip 46,XX , a muški zametak kariotip 46,XY. Prisustvo Y kromosoma, tj. određujućeg čimbenika sjemenika (engl. testis determinating factor, TDF) koji je proizvod transkripcije gena iz posebne regije Y-kromosoma (engl. SYR – Sex-determining Region Y), određuje da će se spolne žlijezde zametka razviti u sjemenike. Ako nema određujućeg čimbenika sjemenika, spolne žlijezde se razvijaju u jajnike. Postoje i slučajevi kada se SYR regija Y kromosoma, kromosomskom translacijom prenese u stanice koje imaju kariotip 46,XX ili slučajevi kada stanice kariotipa 46, XY izgube svoju SYR regiju ili ona mutacijom postane neaktivna. Tada dolazi do poremećaja razvoja spola u odnosu prema kariotipu. Sjemenici se razvijaju iz prabubrega i u početku su smješteni retroperitonealno. U zadnja dva mjeseca intrauterinog života dolazi do spuštanja sjemenika (lat. descensus testis) kroz ingvinalni kanal u kožnu vreću mošnje.

Unutarnji spolni organiUredi

Sjemenici ili testisiUredi

Sjemenik je parna muška spolna žlijezda. Oba testisa su smještena u kožnoj vrećici koja se naziva mošnja. Sjemenik se sastoji od vezivnog tkiva i sustava kanalića koji sadrže zametne epitelne stanice iz kojih se u spermatogenezi razvijaju spermiji te Leydigove stanice koje izlučuju muške spolne hormone. Opskrbljen je žilama i živcima. Za spermatogenezu su važni muški spolni hormoni, osobito testosteron, kojeg sjemenici ne izlučuju do puberteta. Spermiji se kroz ravne izvodne kanaliće izlijevaju u dosjemenik.

PasjemeniciUredi

Pasjemenik nastaje združivanjem odvodnih vodova koji izlaze iz sjemenika i nastavlja se kao jedna kanal u sjemenovod. Kanal pasjemenika dug je 3–4 metra, ali je ispresavijan tako da čini malu tvorbu uz gornji pol sjemenika. U njemu se pohranjuje dio zrelih spermija koji pri snošaju prolaze sjemenovodom i prostatom prema izlazištu mokraćne cijevi.

SjemenovodiUredi

Sjemenovodi se nastavljaju na pasjemenike, izlaze iz mošnje, zajedno s krvnim i limfnim žilama čine sjemensku vrpcu (lat. funiculus spermaticus) sve do spajanja s izvodnim kanalićima sjemenih mjehurića, od kuda počinje mlaznični vod. Sjemenovod je dug oko 50 cm.

Sjemenski mjehurićiUredi

Sjemenski mjehurići su žlijezde koje izlučuju svoj sekret kroz izvodne kanale, koji se sa sjemenovodima spajaju i čine mlaznične vodove.

Mlaznični vodUredi

Mlaznični vod je kratki vod koji nastaje spajanjem izvodnih kanala sjemenih mjehurića i sjemenovod, i vodi sve do ušća u mokraćnu cijev, u predstojnoj žlijezdi. Razlikujemo desni i lijevi mlaznični vod.

Gomoljno–cijevne žlijezdeUredi

Gomoljno–cijevne žlijezde (Cowperove žlijezde) su žlijezde veličine graška, koje izlučuju lužnatu izlučevinu koja poništava kiselost mokraće neposredno prije izbacivanja sjemena.

Predstojna žlijezda ili prostataUredi

Žlijezda izgleda kestena, a sastoji se od 30–50 razgranjenih tubuloalveolarnih žlijezda, njihovih odvodnih kanala koji se otvaraju u mokraćnu cijev, vezivnog tkiva i glatkih mišićnih niti. Prostata luči lužnate sekrete koji neutraliziraju kiselu reakciju koja se pojavljuje u spermijima. Ti sekreti su smješteni uz mokraćnu cijev i miješaju se sa spermijima u tijeku izbacivanja iz tijela i tako tvore spermu. Ti sekreti sadržavaju šećer fruktozu, neke aminokiseline i enzime i tako prehranjuje spermije.

Vanjski spolni organiUredi

PenisUredi

Penis je muški kopulacijski organ. On je mišićno, spužvasto i cjevasto tijelo dobro opremljeno krvnim žilama i živcima. Sastoji se od Copwerove žlijezde, otvora Copwerove žlijezde, mokraćne cijevi, kavernoznog i spužvastog tijela, arterije, glavića penisa i otvora mokraćne cijevi.

Mošnja (lat. scrotum)Uredi

Mošnja je kožna vreća smještena među bedrima, čiji su glavni sadržaj sjemenici i pasjemenici.

Sjeme, spermaUredi

Sperma se sastoji od spermija i izlučevina iz žlijezda muškog spolnog sustava. Te izlučevine su iz pasjemenika, sjemenovoda (ampularnog dijela), sjemenskih mjehurića, prostate i bulbouretralnih žlijezda. U spermi se nalazi i mali broj leukocita, i limfocita. Izlučevine bulbouretralnih žlijezda imaju ulogu zaglađivanja površine mokraćne cijevi, neutralizaciju kiselosti rodnice i izlučuju se pri ukrućivanju (erekcija) spolnog uda, dok se ostali sekreti izlučuju redom jedan iza drugoga.

Povezani članciUredi