Acetilceluloza

(Preusmjereno s Celulozni acetat)

Acetilceluloza (acet- + grč. ὕλη: drvo, tvar + celuloza) ili celulozni acetat je bijeli prah dobiven esterifikacijom celuloze smjesom octene kiseline i acetanhidrida. Upotrebljava se za izradu polimernih materijala, acetatne svile, negorivih filmova, lakova i drugog. [1]

Strukturna formula celuloznog diacetata. Kemijska formula prikazuje presjek celuloze s dvije acetilne skupine po modulu glukoze.
Kemijske olovke napravljene od celuloznog acetata.

Acetatna vlaknaUredi

Acetatna vlakna su kemijska vlakna proizvedena od celuloznih acetata (acetilceluloze). Stupanj acetiliranja celuloze može biti različit:

  • u triacetatnim vlaknima acetiliranje celuloze gotovo je potpuno,
  • dok je u diacetatnim vlaknima stupanj acetiliranja manji (približno od 9 do 26% hidroksilnih skupina može ostati neacetilirano).

Filamentna acetatna vlakna upotrebljavaju se kao zamjena za svilu (acetatna svila), a od vlasastih se vlakana izrađuju cigaretni filtri. [2]

Antrakinonska bojila za acetatnu sviluUredi

Za bojenje acetatne svile upotrebljavaju se amino-, alkilamino- i hidroksiamino-derivati antrakinona, koji u fino dispergiranom stanju, u prisutnosti sredstava za snižavanje površinske napetosti, prelaze na acetatno vlakno i otapaju se u njemu, te ga oboje. Hidroksilne grupe mogu da se nalaze bilo na antrakinonskom sistemu bilo na alkilnom ostatku. Najvažnija su modra, zelena i ljubičasta bojila, jer ti tonovi nedostaju azo-bojilima za acetatnu svilu. Postignuta obojenja su živahna i dobrih postojanosti, osobito na svjetlosti i u pranju. Primjer je Cellitonechtblaugriin B, C.I. 62500, koji se priprema djelovanjem etanolamina na leuko-1,4,5,8-tetraoksiantrakinon. [3]

SlikeUredi

       
Boce napravljene od celuloznog acetata. Pribor za jelo izrađeno od celuloznog acetata. Prozirne precizne kocke izrađene od celuloznog acetata zaobljenih rubova. Neupotrijebljeni i upotrijebljeni filteri cigareta napravljeni od celuloznog acetata.

IzvoriUredi

  1. acetilceluloza (celulozni acetat), [1] "Hrvatska enciklopedija", Leksikografski zavod Miroslav Krleža, www.enciklopedija.hr, pristupljeno 15. 1. 2021.
  2. acetatna vlakna, [2] "Hrvatska enciklopedija", Leksikografski zavod Miroslav Krleža, www.enciklopedija.hr, pristupljeno 15. 1. 2021.
  3. "Tehnička enciklopedija" (Bojila), glavni urednik Hrvoje Požar, Grafički zavod Hrvatske, 1987.

Vanjske povezniceUredi

Na Zajedničkom poslužitelju postoje datoteke na temu: Acetilceluloza.